W Zakładzie prowadzone są zajęcia dydaktyczne z przedmiotów:
BIOLOGIA Z GENETYKĄ - I rok Farmacji
Zapoznanie studentów z podstawami cytologii roślin, genetyki człowieka oraz parazytologii medycznej.
Wykłady: 30 godzin
Ćwiczenia: 30 godzin
BOTANIKA - I rok Farmacji
Zapoznanie studentów z systematyką, morfologią, histologią i organografią oraz biotechnologią roślin, w zakresie pozwalającym na wykorzystanie roślin polskich i obcych naszej florze jako źródeł leku naturalnego. Poznanie tych zagadnień ma przygotować studentów do zrozumienia treści nauczania z farmakognozji i z innych dziedzin związanych z lekiem naturalnym i ochroną zdrowia.
Wykłady: 30 godzin
Ćwiczenia: 60 godzin (45 godzin ćwiczeń mikroskopowych i 15 godzin ćwiczeń terenowych z systematyki roślin)
BIOLOGIA Z GENETYKĄ - I rok Kosmetologii
Zapoznanie studentów z najnowszymi zagadnieniami biologii ogólnej, genetyki człowieka, parazytologii medycznej i ekologii.
Wykłady: 10 godzin
Seminaria: 24 godzin
Ćwiczenia: 6 godzin
DIAGNOSTYKA PARAZYTOLOGICZNA - II rok Analityki medycznej
Proponowane przedmioty fakultatywne dla studentów farmacji w Zakładzie Biologii i Botaniki Farmaceutycznej
Rok 2 (IV semestr)
Biotechnologia roślin – nowoczesne metody otrzymywania naturalnych leków i kosmetyków (15 h)
Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z metodami biotechnologicznymi wykorzystywanymi do otrzymania roślin i ich metabolitów mających znaczenie w lecznictwie i kosmetologii. Na zajęciach omawiane są metody mikrorozmnażania roślin w hodowli in vitro i ich wykorzystania dla pozyskiwania różnych gatunków roślin leczniczych i ozdobnych. Omawiane są także kultury komórkowe i kultury organów, w tym kultury korzeni transformowanych mogące być cennym źródłem metabolitów wtórnych. Studenci w ramach fakultetów mają okazję sami pracować z kulturami: przygotowywać podłoża wzrostowe, pasażować kultury organów i tkanek w warunkach sterylnych i obserwować wzrost hodowanych kultur w czasie. W ramach zajęć studenci zapoznają się z wykorzystaniem kultur in vitro dla pozyskiwania roślinnych metabolitów wtórnych, modyfikacji warunków hodowli w celu zwiększenia produkcji związków bioaktywnych, w tym z zasadami otrzymywania przykładowych związków leczniczych na drodze biotransformacji. Omawiana jest problematyka zwiększenia skali hodowli z laboratoryjnej do przemysłowej (hodowla w bioreaktorach). Na zajęciach poruszany jest także temat wykorzystanie kultur in vitro w celu modyfikacji roślin dla poprawy ich cech jakościowych, zwiększenia odporności na warunki środowiska (niska i wysoka temperatura, wysokie zasolenie itp.), zwiększenia odporności na choroby (bakteryjne, wirusowe, grzybowe) i odporności na szkodniki (owady). Tematem fakultetu jest także produkcja obcych białek w roślinach oraz szczepionki roślinne. Zajęcia poruszają temat zalet i wad kultur in vitro.
Zaliczenie: pisemne – test
Kierownik przedmiotu: prof. UM dr hab. I. Grzegorczyk-Karolak
Osoby prowadzące zajęcia: prof. UM dr hab. I. Grzegorczyk-Karolak, prof. UM dr E. Skała
Rok 3 (V semestr)
Rośliny psychoaktywne (15 h)
Tematyka przedmiotu dotyczy wiedzy o gatunkach roślin i grzybów mających działanie odurzające, halucynogenne i narkotyczne. Zajęcia obejmują rozpoznawanie gatunków roślin i grzybów działających psychoaktywnie zarówno tych rosnących w Polsce jak i obcych naszej florze. Student zapoznaje się z podstawowymi efektami działania tych surowców i związanymi z nimi potencjalnymi zagrożeniami. Programem zajęć objęto wszystkie gatunki znajdujące się w aktualnym Wykazie środków odurzających Ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o Przeciwdziałaniu narkomanii wraz z jej dwoma późniejszymi poprawkami (z dnia 20 marca 2009 i 24 kwietnia 2015 roku) (Salvia divinorum – szałwia wieszcza, Tabernanthe iboga – iboga, Cannabis sativa – konopie siewne, Papaver sominferum – mak lekarski, Trichocereus peruvianus – San Pedro, Kava kava, Mitragyna speciosa – karatom, Erythroxylum coca – krasnodrzew pospolity, Calea zacatechichi, Nymphaea caerulea – lotos błękitny, Banisteriopsis caapi, Psychotria viridis – chakruna, Catha edulis – czwuliczka jadalna, Leonotis leonurus, Mimosa teniflora – jurema, Peganum harmala – ruta syryjska, Rivea corymbosa, Ipomoea tricolor –wilec trójbarwny, Argyreia nervosa –powój hawajski, ale także inne gatunki obecnie dostępne i nieraz popularne w innych krajach w Europie, które w naszym kraju nie znajdują się jeszcze na liście środków zakazanych takie jak: Nepeta cataria – kocimiętka, Eschscholzia californica – maczek kalifornijski, Anadenanthera peregrina- yopo, Lophophora williamsii – cierniec Williamsa czy Mesembryanthemum – przypołudnik. W trakcie seminariów omawiane są także zagadnienia prawne dotyczące substancji psychoaktywnych obowiązujące w Polsce i innych krajach Europy.
Współcześnie, wobec łatwej dostępności oraz narastającego problemu nadużywania substancji odurzających, szczególnie wśród młodzieży, kluczowe jest, aby absolwent farmacji posiadał wiedzę o wyglądzie, dostępności oraz efektach stosowania roślinnych surowców psychoaktywnych na poziomie wyraźnie przewyższającym przeciętną świadomość społeczną. Ma to istotne znaczenie praktyczne, ponieważ farmaceuci często są pierwszym źródłem informacji dla zaniepokojonych rodziców poszukujących rzetelnej porady w tym zakresie. Niezwykle ważna jest również świadomość, że wiele roślin o działaniu odurzającym znajduje się w powszechnym obrocie lub występuje naturalnie w środowisku. Należą do nich m.in. ogólnodostępne środki spożywcze, takie jak gałka muszkatołowa czy owoce miechunki, a także gatunki roślin dzikorosnących na terenie Polski, np. pokrzyk wilcza jagoda, bieluń dziędzierzawa, lulek czarny czy muchomor czerwony.
Zaliczenie: pisemne – test
Kierownik przedmiotu: prof. UM dr hab. I. Grzegorczyk-Karolak
Osoby prowadzące zajęcia: prof. UM dr hab. I. Grzegorczyk-Karolak, dr I. Weremczuk-Jeżyna
Rok 4 (VII semestr)
Rośliny i ich metabolity stosowane w kosmetologii (15 h)
Celem przedmiotu jest przekazanie wiedzy na temat roślin i substancji pochodzenia roślinnego wykorzystywanych w kosmetologii. Zajęcia obejmują omówienie wybranych gatunków roślin stosowanych w produkcji kosmetyków pielęgnacyjnych, leczniczych i profilaktycznych, przeznaczonych do wspomagania terapii oraz zapobiegania różnym schorzeniom skóry.
W trakcie zajęć studenci analizują składy kosmetyków dostępnych na rynku, reprezentujących różne profile działania: oczyszczające, przeciwzmarszczkowe, ochronne, nawilżające, wzmacniające naczynka, przeciwzapalne, przeciwtrądzikowe, ujędrniające, antycellulitowe, przeznaczone do pielęgnacji cery wrażliwej i atopowej, rozjaśniające przebarwienia, łagodzące skutki ekspozycji na promieniowanie UV, a także kosmetyki do higieny jamy ustnej i intymnej, pielęgnacji dłoni, stóp oraz włosów. Analiza obejmuje identyfikację surowców roślinnych, rozpoznawanie gatunków oraz powiązanie obecności określonych metabolitów wtórnych z ich aktywnością biologiczną i potencjalnym zastosowaniem w kosmetologii.
Współcześnie nie tylko leczenie, lecz również pielęgnacja skóry oparta na naturalnych surowcach roślinnych cieszy się dużą popularnością. Przedmiot ten może być szczególnie wartościowy dla studentów farmacji, ponieważ poszerza ich kompetencje w zakresie doradztwa kosmetycznego w aptekach oraz przygotowuje do ewentualnej pracy w sektorze przemysłu farmaceutycznego, obejmującym również branżę kosmetyczną.
Zaliczenie: pisemne – test
Kierownik przedmiot: prof. UM dr hab. I. Grzegorczyk-Karolak
Osoby prowadzące zajęcia: prof. UM dr hab. I. Grzegorczyk-Karolak, dr Marta Krzemińska, mgr Wiktoria Ejsmont-Gralewska
Prace dyplomowe
W Zakładzie Biologii i Botaniki Farmaceutycznej na kierunku Farmacja realizowane są prace magisterskie dotyczące całego zakresu badań naukowych Zakładu. Dotyczą one między innymi:
- Mikrorozmnażania roślin leczniczych
- Transformacji genetycznej różnych gatunków roślin leczniczych i prób otrzymywania kultur transgenicznych korzeni, pędów oraz całych roślin
- Otrzymywania i hodowli kultur zawiesinowych i kalusowych
- Optymalizacji warunków wzrostu i produkcji oraz zwiększania skali hodowli kultur
- Produkcji metabolitów wtórnych w różnych typach kultur in vitro
- Analizy ilościowej metabolitów wtórnych
- Badań biologicznych na ekstraktach i metabolitach roślinnych.
Prace dyplomowe na kierunku Kosmetologia bazują na zagadnieniach dotyczących surowców i metabolitów roślinnych mających potencjał w leczeniu schorzeń dermatologicznych, pielęgnacji skóry i będących składnikami produktów kosmetycznych.
W Zakładzie realizowane są prace magisterskie na kierunku Medycyna Laboratoryjna, które obejmują zagadnienia związane z metodami analitycznymi: chromatograficznymi, spektrofotometrycznymi oraz molekularnymi.